Šta se sve krije ispod antarktičkog ledenog carstva – nova mapa otkriva tajni svet
Naučnici su sa do sada neviđenom preciznošću mapirali stenovitu podlogu ispod ogromnog ledenog pokrivača Antarktika, otkrivajući skrivene geološke strukture koje oblikuju glečere.
Ledeni pokrivač, koji se prostire na više od 14 miliona kvadratnih kilometara, prema novoj studiji objavljenoj u časopisu Sajens (Science), prekriva planine, doline, jezera i basene koji se nalaze ispod njega.
Ovaj polarni pejzaž ispod leda dugo je bio jedna od najslabije mapiranih planetarnih površina u unutrašnjem Sunčevom sistemu, napisali su autori studije. Geološke karakteristike oblikuju način na koji se led kreće odozdo, vajajući površinu glečera, a jasnija slika tog procesa mogla bi da pomogne naučnicima da predvide kako se led menja kao odgovor na zagrevanje.
Ipak, mnogo toga o pejzažu ispod leda ostalo je neizvesno, jer su kopnena i vazdušna istraživanja u tom regionu izuzetno teška. Naučnici, na primer, često procenjuju podatke između udaljenih ili nepravilno raspoređenih tačaka merenja, što može da dovede do toga da se previde doline u stenovitoj podlozi koje usmeravaju tok leda.
U novoj studiji istraživači su ovaj jaz premostili kombinovanjem satelitskih snimaka površine ledenog pokrivača visoke rezolucije sa merenjima debljine leda i analizom toka leda zasnovanom na fizici njegovog kretanja preko stenske podloge. Integracijom ovih podataka naučnici su napravili mapu topografije ispod leda na nivou celog kontinenta.
Iako su glavni planinski lanci Antarktika bili poznati, novi pristup naučnika otkrio je desetine hiljada do sada neotkrivenih brda i grebena, kao i znatno više detalja oko pojedinih planina i kanjona koji su sahranjeni ispod leda.
Planine, brda i kanali ispod leda
Detaljna mapa otkrila je strukture koje se nalaze od dva do 30 kilometara ispod ledenog pokrivača, a koje su ranije bile nepoznate ili nedovoljno jasne nauci, poput rečnih kanala koji se protežu stotinama kilometara i koji bi mogli biti tragovi pejzaža koji je postojao pre formiranja ledenog pokrivača.
Jedno od zanimljivih otkrića je duboki kanal urezan u podlogu Antarktika u oblasti poznatoj kao podglečerski basen Mod.
Kanal je u proseku dubok oko 50 metara, širok 6 kilometara i proteže se gotovo 400 kilometara.
Mapa takođe otkriva oštre prelaze između visokih i niskih terena, što ukazuje na tektonske granice. U jednom regionu gde su prethodna vazdušna istraživanja predviđala drevni rečni krajolik prekriven ledom, nova mapa je zapravo identifikovala duboke doline ispod njega.
Ova mapa omogućava naučnicima da prate kako se ledeni pokrivač razvijao i kako je stupao u interakciju sa podložnom topografijom. Vizuelizacija procesa koji utiču na glečere može da unapredi modele ledenih pokrivača i učini preciznijim projekcije topljenja leda i porasta nivoa mora izazvanih klimatskim promenama.
