Sveti arhijerejski Sinod zakazao je za 18. februar naredne godine izborno zasedanje Svetog arhijerejskog sabora na kojem će se birati novi poglavar Srpske pravoslavne crkve, potvrđeno je u patrijaršiji.
SPC još nije zvanično saopštila datum Sabora. Sudeći po nezvaničnim informacijama, uprkos pandemiji i otežanom prelasku granica, Sinod nije prekoračivao Ustavom SPC određen rok za izbor prvojerarha od tri meseca od dana kada se presto patrijarha uprazni, što je u ovom slučaju 19. februar. Uobičajena je procedura da Sinod sada pošalje poziv aktivnim i vikarnim episkopima SPC kojim ih obaveštava o datumu izbornog zasedanja Sabora i poziva ih da mu prisustvuju.
Odredbom iz člana 43 Ustava SPC propisano je da kvorum, odnosno minimalan broj prisutnih arhijereja na izbornom, ali i na svakom drugom zasedanju Svetog arhijerejskog sabora, čine najmanje dve trećine od ukupnog broja članova ovog tela, uključujući i vikarne episkope, u današnjem slučaju, neophodno je lično prisustvo najmanje 29 od 43 eparhijskih i vikarnih episkopa, što predstavlja dvotrećinsku većinu, kaže za „Politiku” protojerej-stavrofor dr Velibor Džomić, koordinator Pravnog saveta Mitropolije crnogorsko-primorske.
– Uslov za prisustvo članova Sabora je vezan za mogućnost njihovog dolaska, u složenoj epidemiološkoj situaciji i uz važenje različitih mera za putovanje iz sedišta njihovih eparhija u mesto u kome će se održavati Sabor. Imajući u vidu da je najveći broj episkopa Srpske pravoslavne crkve u Srbiji, Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori, Severnoj Makedoniji i Hrvatskoj i da oni, kao i svi drugi građani, sa testom ili bez medicinskih testova, zavisno od mera propisanih za kretanje, mogu slobodno doći u Beograd, da se zaključiti da je u ovakvoj epidemiološkoj situaciji moguće ispuniti obavezujući crkveno-ustavni uslov od najmanje dve trećine prisutnih arhijereja na Saboru – kaže Džomić.
On ističe da bi najbolje bilo da se obezbedi prisustvo svih arhijereja na Saboru, ali da treba imati u vidu i ustavnu odredbu kojom je propisano da „odsutni arhijereji mogu ovlastiti druge eparhijske arhijereje da umesto njih glasaju, s tim da jedan arhijerej može biti opunomoćen samo sa jednim glasom”.
– Eventualno opravdano odsustvo pojedinih arhijereja ne bi umanjilo legitimitet izabranog patrijarha srpskog jer i oni, na taj način, glasanjem preko ovlašćenog episkopa, učestvuju u izboru – ističe Džomić.
Budući da su zbog epidemiološke situacije javna okupljanja zabranjena ili svedena na ograničen broj ljudi, on dodaje i da je neophodno pojasniti da Sabor SPC nije javno okupljanje u pravnom smislu reči: Sabor je najviši crkveni organ jerarhijskog karaktera, čiji je rad propisan Ustavom Srpske pravoslavne crkve i saborskim Poslovnikom o radu, pa on nikako ne spada u javna okupljanja u smislu tog zakonskog izraza. Slično važi i za rad Narodne skupštine ili Vladu Republike Srbije, na primer.
– Ustavom Srpske pravoslavne crkve nije, za razliku od roka za sazivanje Svetog arhijerejskog sabora radi izbora patrijarha, izričito propisano mesto održavanja Sabora. Nadležnost, ali s prilično velikom slobodom, pri izboru mesta održavanja izbornog zasedanja pripada Svetom arhijerejskom sinodu. Logično je da to, kao i u prethodnim slučajevima, bude u jednom od istorijskih sedišta predstojateljâ Srpske pravoslavne crkve (Pećka patrijaršija, Beograd, Karlovci), ali se može zakazati i u nekom drugom gradu ili manastiru. U konkretnom slučaju dolazećeg izbornog zasedanja Svetog arhijerejskog sabora u složenim epidemiološkim uslovima mora se voditi računa, pre svega radi očuvanja zdravlja arhijerejâ i lica koja sa njima dolaze u kontakt, o poštovanju zdravstvenih mera (adekvatna saborska dvorana veće površine, održavanje fizičke distance, dezinfekcija). Poštovanje tih mera, važnih za očuvanje zdravlja uopšte, ne predstavlja smetnju za održavanje i rad Sabora. Izborno zasedanje Svetog arhijerejskog sabora u složenim epidemiološkim uslovima može se, radi poštovanja zdravstvenih mera, održati u Hramu Svetog Save na Vračaru, ili u njegovoj kripti, ili u crkvenoj dvorani veće površine. Naša Crkva je tokom epidemiološke krize više puta pozivala vernike da se pridržavaju zdravstvenih mera, pa njihovo poštovanje u ovom slučaju ni u čemu ne bi remetilo tok Sabora – naglašava Džomić.
On ističe i da bi valjalo razjasniti da ne postoji „izborni sabor” kao posebno telo – patrijarha srpskog bira Sveti arhijerejski sabor Srpske pravoslavne crkve, koji se sastaje u izborno zasedanje sa samo jednom tačkom dnevnog reda: izbor poglavara srpske crkve.
Četrdesetodnevni pomen patrijarhu Irineju
Na jučerašnjoj sednici, Sveti arhijerejski sinod doneo je odluku da se zaupokojena Saborna sveta liturgija i četrdesetodnevni parastos blaženopočivšem patrijarhu srpskom Irineju služe 29. decembra u Hramu Svetog Save na Vračaru. Sveta liturgija će početi u 9 časova, a parastos će biti služen posle svete liturgije, oko 11 časova, saopštila je juče SPC.
