Mali komad obale između Evrope i Afrike, pamti 124 brodoloma

Tim španskih arheologa identifikovao je 151 podvodno arheološko nalazište, uključujući 124 olupine, u zalivu površine 75 kvadratnih kilometara tokom arheološkog istraživanja između 2020. i 2023. godine.

Otkriće olupina potvrđuje značaj zaliva kao pomorskog čvorišta regionalnog i globalnog značaja,naveli su istraživači. Kao i Ormuski, Gibraltarski moreuz, koji se nalazi između južnog vrha Evrope i severozapadnog vrha Afrike, čuva istoriju pomorstva i sukoba u svojim vodama.

Mnogo arheoloških dokaza nalazi se istočno od moreuza, u zalivu Alhesiras, poznatom i kao Gibraltarski zaliv – mesto zaustavljanja za transatlantski brodarski saobraćaj, danas uglavnom za naftu.

Brodolomi su se dešavali u različitim epohama civilizacija, uključujući drevnu punsko (kartaginsku) civilizaciju, kao i rimski, srednjovekovni i moderni period.

Područje je bilo naseljeno još od antičkog doba, u srednjem veku predstavljalo je ulaz u Iberijsko poluostrvo, a u novije vreme bilo je mesto pomorskih sukoba za kontrolu nad moreuzom.

„Većina olupina potiče iz perioda moderne istorije, istraživači su pronašli i neke veoma zanimljive, do sada nepoznate olupine“, rekao je vodeći istraživač Felipe Serezo Andreo, vanredni profesor podvodne arheologije na Univerzitetu u Kadizu.

Iako se hiljade pomorskih nesreća pominju u istorijskim i arhivskim izvorima, mnogi brodolomi ostali su neotkriveni, jer je bilo malo arheoloških istraživanja pod morem.

„Najstarija je olupina iz petog veka. Brod je, kako se pretpostavlja, prevozio je riblji sos proizveden u gradu Kadizu kroz Mediteran. Najzanimljiviji, iz novijeg doba su brodolomi povezani sa Napoleonovim ratovima s početka 19. veka“, rekao je istraživač Felipe Serezo Andreo.

Do sada su arheolozi istražili nalazišta na dubini do 10 metara

Istraživači su takođe identifikovali olupine iz vremena početka Drugog svetskog rata, uključujući ostatke „svinje“ – vrste podmornice koju je italijanska mornarica koristila za napade na britansku flotu u Gibraltarskom moreuzu.

„Gibraltarski moreuz je, kao danas Ormuski, uski prolaz kroz koji moraju da prođu svi brodovi. Sva plovila koja žele da idu iz Mediterana u Atlantik moraju da prođu kroz njega, a većina njih verovatno mora da se usidri i sačeka povoljnije vremenske uslove u Zalivu Alhesiras, nazivajući ga ‘lukom moreuza’“, naveo je istraživač.

Pre ovog projekta, istraživači nisu imali arheološku dokumentaciju za većinu olupina. Pre 2019. godine bila su poznata samo četiri podvodna nalazišta u tom području.

Klimatske promene utiču na morske struje i kretanje sedimenta u zalivu, što dovodi do otkrivanja svih ovih olupina.

Arheolozi su koristili geofizičke tehnike poput višesnopnog ehosondera za trodimenzionalno mapiranje morskog dna i magnetometra, kako bi identifikovali objekte i anomalije ispod sedimenta, pre nego što su ronili da ih izmere i naprave digitalne modele.

Felipe Serezo Andreo, istraživač i vanredni profesor podvodne arheologije na Univerzitetu u Kadizu, veruje da se u dubljim delovima nalaze arheološki ostaci još iz praistorije, jer je obala nastala u paleolitu danas pod vodom.

Istraživači navode da će budući projekti biti usmereni na detaljno proučavanje svake olupine, do sada je istraženo 24 odsto nalazišta, kao i neka od istraživanja na većim dubinama.