Prvim modernim Olimpijskim igrama, održanim u Atini 1896, pre tačno 130 godina, prisustvovala je i srpska delegacija predvođena kraljem Aleksandrom Obrenovićem, u kojoj je bio i tada četrdesetjednogodišnji ađutant-major Živojin Mišić. Na otvaranju Igara, koje je pratilo 60.000 gledalaca, u čast Srbije bila je podignuta srpska zastava i odsvirana himna „Bože pravde“. Prvi Srbin koji je dobio jedno olimpijsko odličje bio je Momčilo Tapavica, koji je, nastupajući za reprezentaciju Ugarske, u Atini osvojio bronzanu medalju, i to u – tenisu.
Plakat prvih modernih Olimpijskih igara održanih u Atini 1896. i srpski kralj Aleksandar Obrenović na slici Vlaha BukovcaIz biografije vojvode Živojina Mišića dosta se zna o njegovom učešću u velikim bitkama srpskog naroda, u kojima je iskazao retku hrabrost i veštinu u komandovanju, ali je manje poznato da je stigao i do olimpijskih borilišta, i to u vreme prve letnje Olimpijade modernog doba, održane u Atini 1896 godine.
Da slučajno ne bude zabune, valja odmah reći da Mišić, iako je posvećivao priličnu pažnju telesnim vežbama, na taj sportski spektakl nije stigao kao takmičar, nego kao pratilac tadašnjeg mladog kralja Srbije Aleksandra Obrenovića, koji je bio specijalni gost na Olimpijskim igrama u Atini čijim se ocem smatra francuski baron Pjer Kuberten, pedagog i istoričar, kasnije i dugogodišnji predsednik Međunarodnog olimpijskog komiteta (MOK).
Grčka je za domaćina izabrana kao postojbina drevnih Olimpijada, održavanih mnogo pre nove ere svake četvrte godine u Olimpiji na Peloponezu. Za prvog predsednika MOK-a izabran je grčki predstavnik Demetrios Vikelis, koji je organizaciju velikog sportskog takmičenja izveo uz svesrdnu pomoć kralja Grčke Georgija (Đorđa) Prvog.
Bez takmičara iz Srbije
Grčki suveren, oduševljen idejom o obnovi Olimpijade i odlukom da prve OI novog doba budu u njegovoj zemlji, uslišio je Kubertenovu molbu da na otvaranje lično pozove vladare što više zemalja, a njihove sportiste da se što masovnije uključe u takmičenja u disciplinama u vodi, atletici, rvanju, mačevanju, tenisu, biciklizmu, dizanju tegova, gimnastici i streljaštvu. Planirani sportski spektakl na kome, u duhu tradicije, nisu učestvovale žene, smatrao je odavanjem počasti istoriji Grčke, njenoj tradiciji i kulturi.
Otvaranje Olimpijskih igara u Atini, 6. april 1896.Nikome tada, ne bar zvanično, nije smetalo što nije bilo takmičenja žena, jer je to pravilo važilo i na drevnim Olimpijskim igrama. Smetalo je, međutim, Grkinji Stamati Reviti koja je, posle muške trke u maratonu, pretrčala istu stazu da bi dokazala da i žene, poput muškaraca, mogu biti uspešne u sportu.
Sportiste je u Atinu poslalo 14 država, među kojima nije bila Srbija, a neke od njih su pravile i mešovite sastave. Odziv pozvanih vladara je potpuno razočarao domaćine, jer se na otvaranju Olimpijskih igara pojavio samo mladi srpski kralj Aleksandar Obrenović, kog su Grci i njihov suveren vrlo srdačno dočekali i iskazali niz počasti njemu lično i prijateljskom srpskom narodu.
Među ukupno 241 takmičarom najviše prvih mesta osvojili su Amerikanci, a junak Igara bio je Grk Spiridon Luis koji je pobedio u maratonskoj trci, iako je Nemac Karl Šuman bio najuspešniji takmičar kao četvorostruki šampion. Pobednici tada nisu dobijali zlatne medalje, nego srebrne, venac iz Olimpije i diplomu, drugoplasiranim takmičarima je uručivana bakarna medalja, lovorova grančica i diploma, a trećeplasiranim nisu davane medalje.
Spiridon Luis sa pobedničkim vencem, Atina, 1896.Kralj na čelu srpske delegacije
Kralj Aleksandar Obrenović je u vreme prvih modernih Olimpijskih igara imao 20 godina, a s njim je put Grčke krenula probrana delegacija. U kraljevoj pratnji bili su general i ministar vojni Dragutin Franasović, književnik i predsednik Srpske akademije nauka Milan Đak Milićević, doktor pariskog Medicinskog fakulteta i lični lekar srpskog kralja Đoka Jovanović, maršal dvora Mihailo Rašić i kasniji slavni srpski vojvoda Živojin Mišić, u to vreme 41-godišnji ađutant-major na dvoru Obrenovića.
Dosta godina kasnije, Mišić je o tom putovanju s kraljem zapisao:
„Tih godina kralj Aleksandar je često putovao u inostranstvo. Svi ađutanti i ordonansi ređali su se više puta u pratnji kralja na njegovim putovanjima. Na mene nikako da dođe red, valjda zato što sam u isto vreme bio i komandant bataljona, dok ostali ili nisu imali drugu službu ili su, pak, bili na nekim kancelarijskim dužnostima. Na kraju krajeva, jedva jedanput dođe red na mene da pratim kralja za vreme njegovog putovanja u Svetu Goru i u Atinu… U proleće 1896. godine dužnost komandanta 7. bataljona predao sam svom drugu, majoru Stepi Stepanoviću.“
Kralj Aleksandar je s pratnjom, preko Niša i Skoplja, stigao u Solun, a odatle u Hilandar na Svetoj Gori, gde su se zadržali tri dana. Tom prilikom kralj je ugovorio detalje otplate duga manastira čiji su mu monasi, u znak zahvalnosti, darivali Miroslavljevo jevanđelje, kao i Hilandarsku osnivačku povelju Stefana Nemanje.
Delegacije Kraljevine Srbije, Osmanskog carstva i Kraljevine Grčke u Hilandaru 4. aprila 1896. godine. U srpskoj delegaciji su kralj Aleksandar Obrenović, prvi ađutant Dragutin Franasović i generalštabni major Živojin Mišić (u pozadini).Posle toga, Mišić je, u uniformi srpske vojske, četiri dana bio uz kralja na Olimpijskim igrama u grčkoj prestonici, gde su pratili sportske događaje i prisustvovali raznim drugim, uglavnom svečarskim aktivnostima.
U čast srpske delegacije, na otvaranju Igara, koje je pratilo više od 60.000 gledalaca, bila je istaknuta srpska zastava i svirana himna „Bože pravde“, a isto je učinjeno i prilikom posebnog susreta kralja Aleksandra sa kraljem Đorđem, koji mu je srdačno zahvalio što je došao u Atinu povodom velikog sportskog događaja. Prve moderne Olimpijske igre trajale su, inače, od 6. do 15. aprila, a održane su na stadionu Panatinaiko.
Prvo olimpijsko odličje za jednog Srbina
Iako Srbija nije imala svoje takmičare na prvoj Olimpijadi novog doba na njoj se pojavio jedan Srbin koji je, atletskim izgledom i dobrim takmičarskim rezultatima, privukao pažnju na borilištima u Atini. Reč je o Momčilu Tapavici iz sela Nadalja u Vojvodini, tada dvadesetdvogodišnjaku, koji se pod zastavom Ugarske (Mađarske) takmičio u čak četiri discipline – atletici, rvanju, dizanju tegova i tenisu. U to vreme Vojvodina je bila deo Austrougarske, a Ugarska i Austrija su imale posebne olimpijske ekipe.
Momčilo Tapavica kao student Visoke tehničke škole u BudimpeštiPrecenivši sopstvene mogućnosti, Tapavica se povredio u dizanju tereta jednom rukom, što je uticalo da i u ostalim disciplinama postigne slabije rezultate od onih koje je ostvarivao pre dolaska u Atinu. Najbolje se plasirao u tenisu gde je bio treći.
Njegovi navijači bili su i članovi delegacije Kraljevine Srbije sa kraljem na čelu, koji ga je zdušno bodrio.
Osim kao istaknuti sportista, Momčilo Tapavica se kasnije pročuo i kao arhitekta koji je, između ostalog, projektovao zgradu Matice srpske u Novom Sadu, železnički most na Dunavu kod Novog Sada i više značajnih zdanja u Crnoj Gori. Umro je 1949. u Puli gde je, sa porodicom, živeo.
Kralj Aleksandar, poslednji monarh iz dinastije Obrenovića, iako ranije nije pokazivao interesovanje za sport i takmičenja, po povratku iz Atine se zalagao da se u Srbiji ožive sportska nadmetanja mladih i stvori organizacija koja će to podsticati i organizovati. Aleksandar nije bio živ (ubijen je u oficirskoj zaveri 1903) kada je, 23. februara 1910, osnovan Olimpijski komitet Srbije, čiji je jedan od osnovnih zadataka bilo širenje duha olimpizma u našoj zemlji. Njegov osnivač i direktor bio je pešadijski kapetan Svetomir S. Đukić.
Prve Olimpijske igre na kojima je učestvovala Kraljevina Srbija bile su one održane 1912. u Stokholmu, što je značilo i njen ulazak u MOK. Boje Srbije na OI u prestonici Švedske branila su dvojica takmičara, oba iz Beograda: Dušan Milošević, bivši fudbaler BSK-a, koji je nastupio u trci na 100 metara, i maratonac Dragutin Tomašević.
Tačno 96 godina posle Stokholma, Srbija je na Olimpijski igrama u Pekingu (2008) ponovo nastupila kao samostalna država.
